BURGERPLICHT

BURGERPLICHT

1. Burgerplicht

“Dat vind ik nou ook. Het wordt tijd dat mensen zich gaan gedragen. Vroeger deden ze dat nog. Toen was er nog beschaving. Maar nu trekt niemand zich meer iets van een ander aan. Egoïsten zijn het, alleen met zichzelf bezig.

En daarom ben ik ook zo blij met M. Ja, simpelweg M. En als je ook maar enig besef van burgerplicht hebt dan heb je M hoog in je vaandel. Het is niet voor niks zo ingericht dat je helemaal anoniem blijft. Je melding wordt zelfs –als je hem online doet– na afloop vernietigd. Het enige waar je voor uit moet kijken, is dat je je geschiedenis op je webbrowser wist, want anders kunnen ze via je IP-adres misschien nog achter je melding komen en dat is niet de bedoeling. Je moet natuurlijk volledig anoniem blijven.

En daarom bel ik M liever als ik M een melding moet doen. Dan weet ik zeker dat niemand erachter komt dat ik de melding heb gedaan en voel ik me een stuk veiliger. Nou nemen ze bij M niet elke melding van me aan en daarom geef ik het ook wel gewoon door aan de politie. En die is er maar wat blij mee.

Ik zit altijd voor mijn raam naar buiten te kijken en dus zie ik wel eens wat. Ook al, omdat ik heel goed oplet. Het is toch heel vervelend zoals mensen zich tegenwoordig gedragen. Laatst reed er nog een auto in de straat tegen het eenrichtingsverkeer in. Ik hoorde dat mijn melding gelukkig een flinke boete had opgeleverd. Eigen schuld, dikke bult. Die buurman zei nog dat de eenrichting pas onlangs was ingevoerd en dat hij dat niet had doorgehad, maar ik accepteer dat soort smoezen niet. Iedereen moet zich gewoon aan de regels houden. En ik zie het als mijn burgerplicht om daar op te letten. De overheid is het duidelijk met me eens, want ze hebben M echt niet voor niks ingesteld. Meld Misdaad Anoniem!

Wat ik wel jammer vind, is dat er hier binnenkort een toezichtcamera wordt geplaatst. Precies op de lantaarnpaal voor mijn raam hier op de derde etage. Die gaat mijn burgerplicht waarschijnlijk helemaal overnemen. Aan de ene kant is dat natuurlijk prima: hoe meer erop gelet wordt dat mensen zich gedragen en zich aan de wet en de regels houden, hoe beter. Maar voor mezelf vind ik het wel jammer.”

 

2. Burgerplicht

Is je laten vaccineren tegen Covid-19 een burgerplicht?

Burgerplicht – het is een ietwat stoffig en oubollig begrip. Iets uit de tijd van Godfried Bomans en het Leger des Heils, toen Nederland nog herrees, en de hoed in onbruik was geraakt maar de das nog niet.  De burger was toen een nuttig lid van de samenleving. Hij was niet alleen lid van de voetbal – of tennisclub, maar ook van de vakbond, van een omroepvereniging, van de kerk, van de Nederlandse Vereniging van Huisvrouwen, van de buurtvereniging, van de Consumentenbond, van een politieke partij. En de burger las de krant.  Kortom, hij deed van alles om deel te hebben aan de samenleving. Burger was je niet omdat je een BSN-nummer had (bestond nog niet), of doordat je door een alomtegenwoordige overheid van een streepjescode was voorzien. Voor je burger-zijn moest je iets doen. Meedoen, meespelen op, zoals dat toen heette, het maatschappelijk middenveld. Burgers waren niet georganiseerd door de overheid, maar hadden zich zelf georganiseerd in hun eigen verenigingen, stichtingen, bonden, unies en andere overheidsvrije verbanden. De burgerplicht school vooral in het meedoen – lid worden, meepraten, de AVRO-bode lezen of voor  mijn part De Telegraaf, naar de kerk gaan of naar de buurtbijeenkomsten. In burgerplicht zoemde een ondertoon van solidariteit met de medeburger. Dat die liefst van een gelijke gezindte moest zijn -dezelfde kerk, dezelfde vakvereniging, dezelfde politieke stroming- ontnam de betoonde solidariteit iets van zijn glans, maar het verstevigde het wij-gevoel. Er waren vele soorten wij, in die tijd, maar daar viel goed mee te leven. En uiteindelijk waren burgers ook best bereid om iets voor de medeburger buiten hun eigen kring te doen. De stoep voor het huis vegen, bijvoorbeeld. Of zichzelf en de kinderen laten vaccineren tegen de toen nog talrijke besmettelijke ziekten. Vaccinatie was ook in die tijd niet verplicht, maar het kwam niet in heel veel mensen op om een prik te weigeren. Men maakte de gang naar het dorpshuis of het Rode Kruisgebouw welhaast werktuiglijk – voor zichzelf, en voor alle anderen.

Over burgerplicht hoor je tegenwoordig niet veel meer. Burgerrechten, dat wel. Velen vinden dat zij recht hebben op datgene wat zij toevallig op dat moment begeren. En er lijkt in ons land een universeel recht te bestaan om te doen waar je zin in hebt, en om niet te doen waar je geen zin in hebt. Moet kunnen, is de ongeschreven norm die dat recht lijkt te schragen. Burgerplichten lijken in hetzelfde gat te zijn gevallen waarin ook de civil society uit de eerste decennia na de oorlog is verdwenen, met al zijn zuilen en maatschappelijke verbanden.

Nu ja, plichten hebben de burgers van nu nog genoeg, maar dan vooral jegens een overheid die in de loop der jaren een groot deel van het maatschappelijk middenveld is gaan domineren, de meeste  arrangementen die burgers daarin onderling hadden getroffen zelf is gaan bestieren en zich daarin ongelooflijk heeft verslikt. Burgers verhouden zich niet meer tot elkaar, maar voornamelijk nog tot hun overheid. Wat niet door die overheid wordt voorgeschreven, gecontroleerd, en gehandhaafd kan geen plicht wezen, en moet dus wel een recht zijn. Het idee dat je als burger dingen doet of laat, niet omdat dat wordt voorgeschreven of wordt verboden, maar omdat de burgerlijke solidariteit dat vereist, is uit ons collectieve bewustzijn goeddeels weggesijpeld. Als dus onze overheid ervan afziet om vaccinatie tegen Covid-19 verplicht te stellen, gaat het maatschappelijk discours niet over de burgerplicht om uit consideratie voor elkaar die vaccinatie te gaan halen, maar om ons recht om dat juist niet te doen.

Om nu terug te keren naar onze schapen: is vaccinatie tegen Covid-19 een burgerplicht? Ja, ongetwijfeld. Alleen is de burger die deze plicht zou moeten dragen al decennia lang morsdood.

 

Pafort & Partners

 

Reageren? Dat kan: info@pafortpartners.com